– Fortsett det i denne farta vil isbreane i Rauma snart vere borte

– Smeltinga av isbreane har skjedd i eit kolossalt tempo sidan tusenårsskiftet. Det som no skjer i Alpane, i Antarktis og på Grønland, det skjer også i ei urovekkande fart i Rauma og i resten av Norge.

- Nedsmeltinga av isbreane rundt om i verda skjer langt raskare enn det forskarane trudde for berre 10-15 år sia, seier professor Atle Nesje ved Universitet i Bergen, som er ein internasjonalt kjent breforskar. Sidan 1997 har Briksdalsbreen smelta 800 meter. Vatnet ved foten av breen er 500 meter langt. Sidan tusenårsskiftet har det vore ei rask nedsmelting av isbreane også i Rauma, i følge lokale kjentfolk og fjellfolk.  Foto: Ola Nesje

Briksdalsbreen er ei sidearm av Jostedalsbreen, og ligg innerst i Oldedalen i Stryn kommune. Fotomontasjen viser utviklinga og bresmeltinga ved Briksdalsbreen i perioden frå 1993 til 2018.   Foto: Sigbjørn Myklebust, Ove Brynestad, Knut Erik Nesje, Atle Nesje og Andreas Nesje.

– Breane i Kvanndalen har minka dei siste åra, det er det ikkje tvil om. Det ser me frå vinduet heime, seier Svein Magne Dahle, som er bonde i Dalsbygda i Isfjorsden.  Foto: Arnt Øyvind Siem

– Det har skjedd ei stor nedsmelting av isbreane i Romsdalsfjella dei siste åra, seier fjellførar og tindegaid Kyrre Østbø. Her frå baksida av Venjetindan.  Foto: Arnt Øyvind Siem

Nyheter

Dette seier professor Atle Nesje ved Universitet i Bergen til Åndalsnes Avis.

Nesje er ein internasjonalt respektert breforskar med livslang erfaring innan sitt fagfelt.Han har sjøl vakse opp i Olden i Stryn, like ved Briksdalsbreen og den største isbreen på det europeiske fastlandet; Jostedalsbreen.

– Det som skjer no det skjer altså over heile verda, og det skjer i eit urovekkande raskt tempo. Fjellfolka i Alpane observerer det same som lokalbefolkninga og fjellfolka gjer i Rauma og i resten av Norge. Og på Grønland, for den saks skuld, seier Atle Nesje.

– Det som gjer situasjonen ekstra urovekkande er at ting skjer så mykje raskare enn det forskarane trudde for berre 10-15 år sidan. Etter tusenårsskiftet har bresmeltinga akselrert.


Banebrytande prosjekt om snøfonner og klima: – Internasjonal fokus på Rauma i dette arbeidet

Kristoffer Dahle frå Mittet og Siv Tone Bårdsnes frå Åfarnes er med i eit banebrytande prosjekt om klima og snøfonner som no får internasjonal merksemd.


Aukande smelting sidan 2000

Den årlege balansen av massen i ein isbre blir regulert av snøen som legg seg på breen om vinteren og smeltinga som skjer om sommaren og hausten.

– I tiåra etter krigen var isbreane i Norge stabile. På slutten av 80-talet og første del av 90-talet opplevde me til og med at breane i Norge vaks etter fleire snørike vintrar, fortel UiB-professoren.

– Men rundt 2000 skjedde det ei ganske brå endring. Då ser me ei markant knekk i kurva, og dei siste 15-20 åra har breane gått kraftig tilbake, seier Nesje.


Også i Rauma

Denne utviklinga blir stadfesta også i Rauma. Svein Magne Dahle i Dalsbygda er nærmaste nabo til Kvanndalen og isbreane på baksida av Kvanndalstindan og Venjetindan.

– Breane i Kvanndalen har heilt klart minka dei siste åra, det er det ingen som helst tvil om. Det kan me sjå med eigne auge me som bur slik at me har fri sikt innover Kvanndalen, seier Svein Magne Dahle til Åndalsnes Avis.

– Me går ein del i fjella her, og ser jo kva som skjer rundt oss. Det er heilt klart at det har skjedd ting dei siste åra.

- Stor smelting i Romsdalsfjella

Kyrre Østbø frå Brevikstranda i Isfjorden har også observert store endringar i det lokale fjellandskapet.

– Dette er noko eg har følgd med interesse over mange år, og det har skjedd ei veldig stor issmelting i Romsdalsfjella dei siste åra, seier Kyrre Østbø.

Han har vore aktiv fjellklatrar, førar og tindegaid i mange år, og har hatt ekstra fokus på utviklinga på Adelsbreen under Store Trolltind og breane i Kvanndalen og ved Finnan på Trollstigen.

– Alt har skjedd mykje raskare enn eg trudde det kunne gjere, og det har altså akselrert raskt dei siste åra. Fortsett det slik er breane i fjella våre snart borte. I tillegg til dei store globale problema, vil dette også forandre mykje av fjell- og friluftslivet i Romsdalen, meiner Østbø.

– Det er ikkje mange år sia det vart arrangert brekurs i regi av Norsk Fjellfestival på ein av breane ved Finnan. Der er det no berre ein liten isflekk igjen.


Cicero-forsker Bjørn Hallvard Samset roper klimavarsko til Rauma:

– Blir varmere og våtere

– Rauma og Vestlandet må forberede seg på et mye fuktigere klima med varmere vintre i tiårene som kommer. Det vil bli mer av alt: Mer regn, mer vind, mer varme, mer flom og mer hav.


- Ingen tvil om årsaka

– Det er ingen tvil om kva som er årsaka til det som skjer med isbreane både i Romsdalen og i resten av verda, seier UiB-professor Atle Nesje.

– Det har også tidlegare vore periodar med skiftande klima og bresmelting. Det er naturleg. Men det som skjer no er noko heilt anna. Det er forårsaka av menneskeskapte klimaendringar. Smeltinga av breane vil føre til enorme globale problem, ikkje minst med at havnivået vil stige kraftig.

– Dette er det ingen usemje om blant klimaforskarane. Eg håpar at også politikarane snart vil ta denne trusselen på fullt alvor, også lokalt, seier Nesje.


Cicero-forsker Bjørn Hallvard Samset roper klimavarsko til Rauma:

– Blir varmere og våtere

– Rauma og Vestlandet må forberede seg på et mye fuktigere klima med varmere vintre i tiårene som kommer. Det vil bli mer av alt: Mer regn, mer vind, mer varme, mer flom og mer hav.